Heb je al gehoord van de Pottenkijkers? Het is een filmclub en bestaat uit Ted, Justine en Noor. Samen werkten zij bij filmtheater de Uitkijk, een bioscoop die door een klein groepje studenten wordt gerund. Hun liefde voor en expertise in queer films (vooral gericht op vrouwen die van vrouwen houden) bracht hen samen. Met z'n drieën organiseren ze regelmatig filmvertoningen op verschillende locaties in Amsterdam, maar ook steeds vaker daarbuiten.

Interview in EYE

Ik sprak de Pottenkijkers in filmmuseum EYE in Amsterdam, waar Justine en Noor nu weer collega's zijn. Na het interview gingen we naar de lancering van het boek Cinemas of Bisexual Transgression van Jacob Engelberg, gevolgd door de vertoning van de film She Must Be Seeing Things (1987), over de wraakfantasieën van een vrouw die denkt dat haar minnares haar bedriegt met een man. Maar eerst vroeg ik Noor, Justine en Ted hoe ze op het idee kwamen om een lesbische filmclub te starten!

Noor vertelt: 'Toen we nog bij de Uitkijk werkten, hebben Ted en ik al vrij snel de film 'Lesbian Avengers Eat Fire Too' gekeken, buiten openingstijd. Dat is een documentaire over de Lesbian Avengers, een actiegroep uit de jaren '90, die vooral in New York actief was. Dit was het moment waarop we dachten: we hebben behoefte aan een plek en tijd waarop we dit soort films met alleen maar lesbiennes kunnen kijken. En zo kwam Pottenkijkers als filmclub tot stand! Op een gegeven moment kwam Justine erbij.'

Justine: 'Ik werd verliefd op Ted, maar dat is inmiddels weer over. Daardoor kwam ik al snel bij de 'club' en zo kreeg het idee van een lesbische filmclub langzaam vorm. Pas toen ik wegging bij de Uitkijk werd de filmclub concreet. Het was fijn dat ik de Uitkijk niet hoefde te missen. Ik verlangde terug naar de sfeer, de mensen en het samen iets organiseren. Gelukkig kunnen we met Pottenkijkers De Uitkijk nog steeds zien als ons thuis, en is er iets ontstaan dat de community samenbrengt.'

Eerste filmvertoning

'Onze eerste filmvertoning was op 14 februari 2023, op Valentijnsdag. De film Tár draaide net en iedereen had het erover: Cate Blanchett is natuurlijk wel een lesbisch icoon. We dachten toen: dit is ons startschot. De zaal zat helemaal vol - ook al zijn er maar 85 stoelen, haha. Een verrassend en veelbelovend begin. Want niemand kende ons nog als 'Pottenkijkers.' Gelukkig hielp ons netwerk en wat promotie via het Instagramaccount van de Uitkijk. Veel mensen waren enthousiast en lieten ons na afloop weten hoe leuk ze het vonden. Ook bij de filmvertoningen die daarna kwamen, trokken we volle zalen. Er was dus wel een duidelijke behoefte aan zo'n 'lesbische' filmavond.'

Zijn de filmvertoningen alleen voor lesbische vrouwen?

'We richten ons op lesbiennes en iedereen die van hen houdt, dus bijvoorbeeld ook hun beste vrienden en partners. Non-binaire personen en biseksuele vrouwen zijn uiteraard ook welkom. Het is dus niet erg als je niet lesbisch bent!'

Ted: 'Soms krijgen we berichtjes van mannen die graag willen komen en vragen of het oké is om die ruimte in te nemen. Dat is natuurlijk geen probleem. Mijn huisgenoot heeft zelfs eens een plek opgegeven omdat het uitverkocht was en hij zag dat er vooral vrouwen in de rij stonden. Hij heeft toen letterlijk plaatsgemaakt. Dat soort bewustzijn zegt veel over hoe we met die ruimte omgaan. Want juist die gedeelde ruimte maakt iets bijzonders mogelijk.'

Een andere blik

'Het is zo anders om een film te kijken als je weet dat iedereen in de zaal ook lesbisch is. Je kijkt dan met een andere blik, zoals: 'dit zal de rest ook grappig vinden.' Hierdoor ontstaat een gedeeld, anticiperend lachen - soms zelfs hysterisch, haha! Die vrijheid om dat te doen is er gewoon. In een hetero-omgeving voelt het vaak kwetsbaarder, omdat het dan kan voelen alsof mensen óm je lachen in plaats van mét je. Het is dus echt wel een toegevoegde waarde om met 85 lesbiennes een film te kijken.'

'We zijn het met elkaar'

Ted: 'Het is niet alleen iets rationeels. Op gevoelsniveau verandert er ook veel wanneer je een zaal vol gelijkgestemden binnenstapt. Je schaamte valt weg omdat je jezelf herkent in wat er op het scherm