De Rainbow Map & Index van ILGA-Europe is een jaarlijkse ranglijst die de positie van lhbtiq+ rechten in 49 Europese landen onderzoekt. De index kijkt naar wetten, beleid en bescherming op thema's als discriminatie, gezinsrechten, gendererkenning, asielbeleid, haatmisdrijven en de rechten van intersekse personen. Landen krijgen een score tussen 0 en 100 procent: hoe hoger de score, hoe beter de wettelijke bescherming van lhbtiq+ personen.

Vandaag verscheen de Rainbow Index 2026. Nederland staat dit jaar opnieuw (net als in 2025) op de dertiende plaats. Daarmee blijft ons land al jaren buiten de Europese top 10 hangen. Volgens COC Nederland laat dat zien dat de vooruitgang op het gebied van lhbtiq+ rechten stagneert. Waar Nederland vroeger internationaal bekend stond als voorloper, wordt het inmiddels ingehaald door landen die sneller nieuwe wetgeving invoeren en bredere bescherming bieden.

Op de Rainbow Map is te zien dat Nederland relatief goed scoort op onderdelen als discriminatiebescherming en familierechten, maar achterblijft op andere punten. Zo ontbreekt nog altijd een wettelijk verbod op conversietherapie. Ook is er kritiek op de beperkte bescherming van intersekse personen en op het tempo waarmee nieuwe maatregelen worden ingevoerd.

Waarom is deze index belangrijk? Omdat de Rainbow Index niet kijkt naar imago of reputatie, maar naar concrete rechten en wettelijke bescherming. De ranglijst maakt zichtbaar waar lhbtiq+ personen daadwerkelijk beschermd worden en waar niet. Daarmee is de index een belangrijk instrument voor belangenorganisaties, politici en activisten om druk uit te oefenen op regeringen en verbeteringen af te dwingen.

Volgens COC Nederland is de positie van Nederland daarom zorgelijk. De organisatie benadrukt dat rechten die ooit vooruitstrevend waren, niet vanzelf voldoende blijven. Andere landen ontwikkelen zich door, terwijl Nederland volgens hen te veel blijft hangen in stilstand. De dertiende plek op de ranglijst laat zien dat internationale koploperspositie geen vanzelfsprekendheid meer is.

België: Flood The Feed

België zakte van de tweede naar de vierde plaats. Çavaria, de Vlaamse belangenverdediger van LGBTQI+ mensen en koepel van LGBTQI+ organisaties, waarschuwt 'dat België achterop dreigt te geraken. Drie cruciale dossiers – de straffeloosheid van online haat, de erkenning van non-binaire personen en de bescherming van intersekse minderjarigen – liggen al jaren stof te verzamelen in de Wetstraat.'  Deze straffeloosheid is ook de aanleiding voor 'Flood The Feed', de campagne die çavaria deze week lanceert om sociale media te overspoelen met positieve boodschappen en solidariteit met de LGBTQI+ gemeenschap.

Spanje bovenaan

Volgens ILGA-Europe laat de editie van 2026 zien dat Europa steeds sterker verdeeld raakt. Sommige landen voeren juist nieuwe beschermende wetten in, terwijl andere landen lhbtiq+ rechten onder druk zetten of terugdraaien. Spanje staat dit jaar bovenaan de lijst dankzij hervormingen rond transgenderzorg, antidiscriminatiebeleid en wettelijke bescherming. Onderaan de ranglijst staan opnieuw Turkije, Azerbeidzjan en Rusland.

Nederland scoort vooral lager op onderwerpen als bescherming van intersekse personen, wetgeving rond haatspraak en geweld, en het gebrek aan een verbod op conversietherapie. Verschillende belangenorganisaties wijzen erop dat veel wetsvoorstellen al langer klaarliggen, maar politieke besluitvorming traag verloopt. Over al deze zaken zijn in Nederland afspraken gemaakt door zeven politieke partijen in COC's Regenboog Stembusakkoord. Dat akkoord wordt uitgevoerd, stelt het regeerakkoord van D66, VVD en CDA. Er zijn echter nog geen concrete resultaten te melden, zegt COC Nederland, die ook benoemt dat ILGA-Europe voor deze Index de wetten en beleid in 49 Europese landen onderzocht, op basis van 76 criteria: 'Het gaat dus niet om een index van acceptatie onder de bevolking.'

*

Blijf op de hoogte: